पिपुल्स न्युज : काठमाडौं — राजनीतिमा नयाँपन र परिवर्तनको दाबी गर्दै उदाएको राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछानेले सार्वजनिक गरेको समानुपातिक उम्मेदवार सूची अहिले तीव्र आलोचनाको केन्द्रमा परेको छ । परिवर्तनको अपेक्षा गरेका नागरिकहरू स्वयं पार्टीको सूची देखेर प्रश्न गर्न बाध्य भएका छन्— के यही हो वैकल्पिक राजनीति ?
रास्वापाको समानुपातिक सूची : ‘परिवर्तन’को नारा कि पुरानै प्रवृत्तिको पुनरावृत्ति ?
आलोचनाका मुख्य कारणहरू
मेरिट’ भन्दा ‘नजिकका मान्छे’ प्राथमिकतामा :
रास्वपाले सधैं योग्य, सक्षम र नयाँ अनुहारको कुरा गर्दै आएको थियो । तर सार्वजनिक सूचीमा पार्टी नेतृत्वसँग नजिक रहेका, व्यक्तिगत सम्बन्ध भएका वा सीमित घेराभित्रका व्यक्तिहरू बढी देखिएपछि नातावाद–कृपावाद को आरोप लागेको छ ।
पीडित, संघर्षशील र सीमान्तकृत वर्ग ओझेलमा :
समानुपातिक प्रणालीको मूल उद्देश्य नै सीमान्तकृत समुदाय, महिला, दलित, जनजाति र अल्पसंख्यकको प्रतिनिधित्व हो। तर सूची हेर्दा ती समुदायको प्रतिनिधित्व कानुनी कोटा पूरा गर्ने औपचारिकतामा मात्र सीमित भएको आरोप छ।
पारदर्शिता र प्रक्रिया माथि प्रश्न : सूची कसरी बन्यो ? कुन आधारमा नाम छनोट गरियो ?
यी प्रश्नमा पार्टी नेतृत्वबाट स्पष्ट र विश्वसनीय जवाफ आउन नसक्दा आलोचना झन् चर्किएको छ। निर्णय प्रक्रिया सीमित व्यक्तिमा केन्द्रित भएको आभास मिलेको छ।
पुराना दलभन्दा फरक’ भन्ने दाबी कमजोर :
रवि लामिछाने स्वयंले बारम्बार भनेका थिए— “हामी पुराना दलजस्ता छैनौं तर बिडम्बना ।
समानुपातिक सूचीले कांग्रेस, एमाले, माओवादीमा देखिँदै आएको प्रवृत्तिकै झल्को दिएको भन्दै सामाजिक सञ्जाल र राजनीतिक वृत्तमा तीव्र असन्तुष्टि देखिएको छ ।
जनअपेक्षा र यथार्थबीचको दूरी :
रास्वपा र रवि लामिछानेप्रति जनताको भरोसा निराशा र आक्रोशमा रूपान्तरण हुँदै गएको संकेत यो सूचीले दिएको छ । वैकल्पिक राजनीतिप्रति विश्वास गर्ने ठूलो वर्गले यसलाई “अवसरवादी राजनीति” को सुरुआत ठान्न थालेका छन् ।
राजनीतिक सन्देश स्पष्ट छ : समानुपातिक सूची केवल नामको सूची होइन,। यो पार्टीको चरित्र, सोच र भविष्यको दिशाको ऐना हो । यदि यही प्रवृत्ति दोहोरिरह्यो भने, रवि लामिछानेको ‘परिवर्तन’को राजनीति पनि नारा र भाषणमै सीमित हुने खतरा प्रष्ट देखिन्छ ।
रवि लामिछाने र रास्वपाका लागि यो आलोचना सच्याउने अवसर पनि हो । तर यदि आत्मसमीक्षा नगरी आलोचनालाई बेवास्ता गरियो भने, आजको समर्थन भोलि सबैभन्दा ठूलो असन्तोष मा बदलिन समय लाग्ने छैन । जनताले विकल्प खोजेका हुन्, अर्को संस्करण होइन ।१