पिपुल्स न्युज. : // नेताहरूले सुगा रटाई कार्यकर्ता उत्पादन गर्नुको मुख्य कारण भनेको आफ्नो विचार, नीति, वा एजेन्डालाई बिना कुनै प्रश्न गर्ने समर्थन प्राप्त गर्नु हो। यो प्रक्रियामा कार्यकर्ताहरूलाई नेताको भनाइ र निर्णयहरू बिना आलोचना स्वीकार गर्न र प्रचार गर्न प्रशिक्षित गरिन्छ । यसका केही कारण निम्न छन्:
1. आफ्नो नियन्त्रण मजबुत बनाउने : नेताहरूले यस्तो कार्यकर्ताको उत्पादन गरेर आफ्नो संगठनलाई बलियो बनाउने र कुनै आन्तरिक विवादलाई रोक्ने प्रयास गर्छन्।
2. आलोचनात्मक सोचलाई दबाउने : आलोचनात्मक सोचाइको अभावले नेताहरूलाई बिना अवरोध आफ्नो एजेन्डा अगाडि बढाउन सजिलो बनाउँछ।
3. प्रचारको सजिलो माध्यम : सुगा रटाई कार्यकर्ताहरू नेताको भनाइलाई जस्ताको तस्तै दोहोर्याउन सक्षम हुन्छन्, जसले पार्टीको प्रचारलाई तीव्र र प्रभावकारी बनाउँछ।
4. दक्षिणता र निष्ठाको प्रदर्शन : नेताप्रतिको पूर्ण निष्ठा देखाउने कार्यकर्ताहरूले नेताको मन जित्न र संगठनभित्र आफ्नो स्थान सुरक्षित गर्न यो तरीका अपनाउँछन्।
5. आलोचनाको डर : नेताहरूले आलोचनालाई कमजोरीका रूपमा लिन सक्छन्। स्वतन्त्र सोच भएका कार्यकर्ताहरूले तिनको निर्णयमा प्रश्न उठाउन सक्छन्, जुन नेताहरूलाई असहज बनाउँछ।
यस्तो प्रवृत्ति लामो समयसम्म टिकाउ हुँदैन, किनकि यसले नयाँ सोच, रचनात्मकता, र लोकतान्त्रिक प्रक्रियालाई अवरुद्ध गर्छ। अन्ततः, यो नेतृत्व र संगठनका लागि हानिकारक हुन सक्छ ।
।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।
नेताहरूको अन्धभक्ति र एकतर्फी प्रभुत्वले गर्दा गुलामी सोच भएका जनताको उत्पादन भएको देख्न सकिन्छ। जब नेताहरूले आफ्ना व्यक्तिगत स्वार्थलाई प्राथमिकतामा राख्दै जनतालाई शिक्षा, सचेतना, र स्वतन्त्र विचारबाट विमुख गर्छन्, त्यस्तो समाजमा स्वतन्त्र नागरिकको सट्टा गुलामी सोच भएका जनताको संख्या बढ्छ। यसको मुख्य कारणहरू यस्ता छन् :
१. शिक्षाको अभाव : नेताहरूले जनतालाई शिक्षाबाट वञ्चित राख्न खोज्छन् ताकि उनीहरूले आफ्ना अधिकार र कर्तव्यबारे थाहा नपाउन्। यसले जनतालाई सहजरूपमा शोषण गर्न मिल्छ।
२. भयको राजनीति : जनतालाई डर देखाएर र धम्क्याएर शासन गर्ने प्रवृत्ति नेताहरूमा देखिन्छ। यस्तो अवस्थामा जनता बोल्न र विरोध गर्न डराउँछन् र गुलामी मानसिकता विकसित हुन्छ।
३. अन्धभक्तिको प्रवर्द्धन : नेताहरूले आफूलाई “मुक्तिदाता” या “महान नेता”को रूपमा प्रस्तुत गरेर जनतालाई आफ्नो विचारमा पूर्णत: निर्भर बनाउँछन्। यसले जनता स्वतन्त्र रूपमा सोच्न र निर्णय गर्न असमर्थ बन्छन्।
४. रोजगारी र स्रोतमा नियन्त्रण : जनताको आर्थिक स्थिति कमजोर बनाउँदै नेताहरूले रोजगारी, स्रोत-साधन, र अवसरमा आफ्नो नियन्त्रण राख्छन्। यसले जनतालाई नेताको कृपामा निर्भर बनाउँछ।
५. लोकतान्त्रिक प्रक्रियाको दुरुपयोग : नेताहरू लोकतन्त्रको नाममा आफूसँग असहमत हुनेलाई दबाउने र आलोचनालाई दमन गर्ने प्रयास गर्छन्। यसले जनतालाई अधिकारप्रति उदासीन र नेतृत्वप्रति गुलामझैं निष्ठावान बनाउँछ।
परिणाम
यस्तो प्रवृत्तिले समाजमा स्वतन्त्र सोच, नवाचार, र सहिष्णुताको विकासलाई अवरुद्ध गर्दछ। जनता आफ्नो अधिकार र स्वतन्त्रताको महत्त्व बिर्सेर नेताको आदेशलाई नै सर्वोपरि मान्न थाल्छन्। यो दीर्घकालमा समाज र देशको विकासका लागि घातक हुन्छ।
गुलामी सोचलाई अन्त्य गर्न शिक्षा, सचेतना, र जनताको सशक्तिकरण अपरिहार्य छ। स्वतन्त्र विचार र आलोचनात्मक सोचको प्रवर्द्धनले मात्रै यस्तो स्थिति परिवर्तन गर्न सकिन्छ।