www.pnews.com.np : साना व्यापार गर्ने व्यक्तिहरूले सहकारीमा कारोबार गर्दा विभिन्न फाइदाहरू प्राप्त गर्न सक्छन् । तीमध्ये केही प्रमुख फाइदाहरू निम्न प्रकारका छन् :
१. सस्तो ब्याजदरमा ऋण सुविधा : सहकारी संस्थाहरूले आफ्ना सदस्यहरूलाई तुलनात्मक रूपमा सस्तो ब्याजदरमा ऋण उपलब्ध गराउँछन् । यसले साना व्यवसायीहरूलाई पूँजी अभावको समस्या समाधान गर्न मद्दत गर्दछ ।
२. बचत र लगानीको अवसर : सहकारीले सदस्यहरूलाई नियमित बचत गर्न प्रेरित गर्छ । यसले दीर्घकालीन रूपमा आर्थिक स्थिरता ल्याउन मद्दत पुर्याउँछ । साथै, सहकारीको नाफा शेयरका रूपमा पाउने हुनाले लगानी पनि फाइदाजनक हुन्छ ।
३. समुदायमा आधारित सहकार्य : सहकारी संस्थाहरू समुदायमा आधारित हुन्छन् । साना व्यवसायीहरू सहकारीको सदस्य बनेर एकअर्कासँग सहकार्य गर्न र व्यवसाय विस्तारमा सहयोग प्राप्त गर्न सक्छन् ।
४. प्रशिक्षण र परामर्श सुविधा : धेरै सहकारीले आफ्ना सदस्यहरूलाई व्यवसायिक ज्ञान, वित्तीय व्यवस्थापन र क्षमता विकासका लागि तालिम तथा परामर्श प्रदान गर्छन् ।
५. सुरक्षित वित्तीय वातावरण : सहकारी संस्थाहरूको कारोबार पारदर्शी र सदस्यहरूकै नियन्त्रणमा हुने भएकाले जोखिम कम हुन्छ ।
६. बजार पहुँच : सहकारीमार्फत साना व्यवसायीहरूले आफ्नो उत्पादनको बजार खोज्न सजिलो हुन्छ । सहकारीले सदस्यका उत्पादनहरूलाई संयुक्त रूपमा प्रवर्द्धन गर्न मद्दत गर्दछ ।
७. सामाजिक सुरक्षा र विश्वास : सहकारीले सदस्यहरूको सामाजिक सुरक्षाका लागि विशेष कार्यक्रम ( जस्तै, स्वास्थ्य बीमा, आपतकालीन सहायता आदि ) सञ्चालन गर्न सक्छ ।
८. सामूहिक लाभांश प्राप्ति : सहकारीको नाफाबाट सदस्यहरूले बोनस वा लाभांश पाउँछन्, जसले उनीहरूको आयमा वृद्धि गर्छ ।
९. स्थानीय अर्थतन्त्रको प्रवर्द्धन : साना व्यवसायका लागि सहकारी संस्थाहरूले स्थानीय स्तरमा आर्थिक गतिविधि बढाउन योगदान पुर्याउँछन् । सहकारीमा कारोबार गर्दा साना व्यवसायीहरूले पूँजी, तालिम, बजार पहुँच, र आर्थिक सुरक्षाका साथै सामूहिक सहयोग र समृद्धिको अवसर प्राप्त गर्छन् ।
सही र गलतको छनौट गर्न निम्न चरणहरू उपयोगी हुन सक्छन् :
१. तथ्यहरूको अध्ययन गर्नुहोस् : जानकारी र प्रमाणहरूको आधारमा सही तथ्य पत्ता लगाउनुहोस् । विषयसँग सम्बन्धित विश्वसनीय स्रोतहरूको अध्ययन गर्नुहोस् ।
२. तर्कसंगत सोच प्रयोग गर्नुहोस् : निर्णय गर्दा भावनामा बहकिनुको सट्टा तर्कसंगत रूपमा सोच्नुहोस् । निष्कर्षलाई प्रमाण र तथ्यहरूसँग तुलना गर्नुहोस् ।
३. नैतिक मूल्यको आधारमा निर्णय लिनुहोस् : आफ्नो निर्णय नैतिक मान्यतासँग मेल खाने सुनिश्चित गर्नुहोस् । निर्णयले कसैलाई हानि पुर्याउँछ भने त्यसलाई पुनर्विचार गर्नुहोस् ।
४. परिणामको विश्लेषण गर्नुहोस् : आफ्नो छनोटले पार्ने प्रभावलाई ध्यानमा राख्नुहोस् । दीर्घकालीन र छोटो समयको असरलाई मूल्यांकन गर्नुहोस् ।
५. विशेषज्ञको सल्लाह लिनुहोस् : यदि निर्णय जटिल छ भने जानकार व्यक्तिहरूसँग परामर्श गर्नुहोस् । अनुभवी व्यक्तिहरूको सल्लाहले सही निर्णय लिन सहयोग पुर्याउँछ ।
६. आफ्नो अन्तःमनको आवाज सुन्नुहोस् : कतिपय अवस्थामा तपाईंको अन्तःमन (gut feeling) पनि सही निर्णय लिन मद्दत गर्छ ।
७. पुनःजाँच गर्नुहोस् : आफ्नो निर्णयलाई फेरि एकपटक समीक्षा गर्नुहोस् । विकल्पहरूसँग तुलना गर्दै निर्णयलाई सुदृढ बनाउनुहोस् ।
८. पारदर्शी र ईमानदार हुनुहोस् : निर्णय पारदर्शी र सत्यतामा आधारित भएमा सही छनौट गर्न सजिलो हुन्छ । सही र गलतको छनौट गर्दा कुनै पनि निर्णय तथ्य, तर्क, नैतिकता, र दीर्घकालीन प्रभावका आधारमा लिनु उपयुक्त हुन्छ ।
तथ्यांक : तथ्यांकअनुसार, नेपालभर रहेका झन्डै ३५,००० सहकारीहरूमध्ये केवल २० देखि ४० वटा सहकारी मात्र बिग्रिएको (असफल भएको) अवस्था देखिन्छ । यो संख्या हेर्दा धेरै कम जस्तो देखिए पनि, सहकारीहरूको विश्वासयोग्यता र प्रभावकारितामा यसको महत्त्वपूर्ण असर पर्न सक्छ ।
यसको अर्थ के हुन सक्छ ? :
1. समग्रमा सहकारी क्षेत्र सबल छ : ३५,००० सहकारीहरूमध्ये २०-४० ओटा मात्र असफल हुनु सकारात्मक संकेत हो । यसले सहकारी क्षेत्रको सबल व्यवस्थापन र दिगो विकासलाई देखाउँछ ।
2. असफलता विशेष कारणहरूसँग जोडिएको छ : बिग्रिएका सहकारीहरू गलत व्यवस्थापन, पारदर्शिताको अभाव, ऋण असुलीमा समस्या, वा सदस्यहरूको असहयोगका कारण असफल भएका हुन सक्छन् ।
3. बिग्रिएका सहकारी सुधार गर्न ध्यान दिन आवश्यक छ : सहकारी क्षेत्रको विश्वसनीयता कायम राख्न असफल सहकारीहरूको कारण पहिचान गरी तिनीहरूको सुधारमा लाग्नु जरुरी छ।
4. सदस्यहरूको सचेतता आवश्यक छ : सहकारीमा कारोबार गर्दा सदस्यहरूले संस्थाको पारदर्शिता, व्यवस्थापन, र नियमनको स्थिति राम्रोसँग अध्ययन गर्नु पर्छ ।
5. सरकार र नियामक निकायको भूमिकाको आवश्यकता : सहकारी क्षेत्रलाई नियमन गर्ने निकायहरूले बिग्रिएका सहकारीहरूको व्यवस्थापन सुधार गर्न र भविष्यमा यस्ता समस्या रोक्न कदम चाल्नुपर्छ ।
यो तथ्यले सहकारी क्षेत्रलाई अझ सुदृढ बनाउँदै समस्या भएका सहकारीहरूको समाधानतर्फ गम्भीर ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकतालाई इंगित गर्दछ ।