पिपुल्स न्युज काठमाडौँ : च्याउझैँ उम्रिएका मिडियाको कारण समाजमा बढ्दो अस्थिरता सूचना प्रविधिको तीव्र विकाससँगै पछिल्लो समय अनलाइन समाचार पोर्टल, सामाजिक सञ्जालमा आधारित सञ्चार माध्यम र विभिन्न डिजिटल प्लेटफर्मको संख्या तीव्र रूपमा बढिरहेको छ । यसले नागरिकलाई सूचना प्राप्त गर्ने अवसर विस्तार गरे पनि जिम्मेवार पत्रकारिता, तथ्यको पुष्टि र सम्पादकीय अनुशासनको प्रश्न पनि उत्तिकै गम्भीर बनेको छ ।

मिडियाको संख्या बढ्नु आफैंमा समस्या होइन । समस्या त्यतिबेला देखिन्छ, जब पाठक र दर्शक आकर्षित गर्ने नाममा अपुष्ट सूचना, आधा सत्य, उत्तेजक शीर्षक तथा सनसनीपूर्ण सामग्रीलाई प्राथमिकता दिइन्छ । एउटा गलत वा अपुष्ट समाचार केही मिनेटमै सामाजिक सञ्जालमार्फत हजारौँ मानिससम्म पुग्न सक्छ । त्यसपछि त्यसले व्यक्तिको प्रतिष्ठा, सामाजिक सम्बन्ध र सार्वजनिक विश्वासमा असर पार्न सक्छ ।

विशेषगरी राजनीतिक, सामाजिक तथा संवेदनशील घटनामा तथ्य पुष्टि नगरी सामग्री प्रकाशन वा प्रसारण हुँदा समाजमा भ्रम र अविश्वास बढ्ने जोखिम हुन्छ । एउटै घटनाबारे फरक फरक दाबी सार्वजनिक हुँदा नागरिक अन्योलमा पर्ने र सही सूचना छुट्याउन कठिन हुने अवस्था सिर्जना हुन सक्छ ।

तर यसको अर्थ सबै नयाँ वा साना मिडिया गैरजिम्मेवार छन् भन्ने होइन । धेरै नयाँ सञ्चार माध्यमले सीमित स्रोतका बाबजुद स्थानीय मुद्दा, जनजीविका र नागरिकका आवाजलाई प्राथमिकता दिइरहेका छन् । त्यसैले समस्या मिडियाको संख्याभन्दा पत्रकारिताको गुणस्तर, स्रोतको विश्वसनीयता र सम्पादकीय जिम्मेवारीसँग बढी सम्बन्धित छ ।

यस अवस्थामा सञ्चार माध्यमले समाचार प्रकाशनअघि तथ्यको पुष्टि, स्रोतको विश्वसनीयता, सन्तुलित प्रस्तुति र आवश्यक परे गल्ती सच्याउने अभ्यासलाई प्राथमिकता दिन आवश्यक छ । पाठक र दर्शकले पनि शीर्षक मात्र हेरेर निष्कर्ष निकाल्नुको सट्टा समाचारको स्रोत र तथ्य जाँच गर्ने बानी विकास गर्नुपर्ने देखिन्छ ।

लोकतन्त्रमा स्वतन्त्र र विविध सञ्चार माध्यम आवश्यक हुन्छन् । तर स्वतन्त्रताको साथमा जिम्मेवारी पनि जोडिएको हुन्छ । मिडिया समाजलाई सूचना दिने माध्यम मात्र होइन, सार्वजनिक विश्वास निर्माण गर्ने जिम्मेवारी बोकेको संस्था पनि हो ।

<

p style=”text-align: justify;”>त्यसैले आजको आवश्यकता मिडिया कम हुनु होइन, विश्वसनीय, तथ्यमा आधारित र जिम्मेवार मिडिया बढी हुनु हो । च्याउझैँ उम्रिएका माध्यमको भीडमा सत्य सूचना पहिचान गर्न सक्ने पत्रकारिता र सचेत नागरिक दुवै अपरिहार्य बनेका छन्।