पिपुल्स न्युज विदेश ब्युरो : ताज जिते पनि संघर्ष सकिँदैन: इन्डियन आइडलका पहिलो विजेता अभिजीत सावन्तको २० वर्षे संघर्ष, पत्नी शिल्पाको साथ र सफलताको वास्तविक कथा
देशले पहिलो ‘इन्डियन आइडल’ बनायो, तर संगीत क्षेत्रमा काम पाउन आफैँ ढोका ढकढक्याउनुपर्यो। उनलाई सपनाको बाटोमा अघि बढाउने युवती नै पछि जीवनसाथी बनिन्।
सन् २००५ मा करोडौँ दर्शकको मन जित्दै भारतकै पहिलो इन्डियन आइडल बनेका अभिजीत सावन्तले जितपछि आफ्नो जीवन सहज हुने अपेक्षा गरेका थिए। तर वास्तविकता उनले सोचेभन्दा फरक थियो। ठूलो उपाधि, चर्चित अनुहार र प्रशंसकको भीड हुँदाहुँदै पनि उनलाई संगीत क्षेत्रमा काम खोज्न संगीतकारहरूको ढोकासम्म पुग्नुपर्यो।
उनको प्रतिभामा विश्वास गर्ने एउटी युवती थिइन्—शिल्पा। वर्षौँअघि अभिजीतलाई इन्डियन आइडलको फाराम भर्न बारम्बार प्रेरित गर्ने शिल्पा नै पछि उनकी पत्नी बनिन्। चर्चाको शिखरमा पुगेपछि पनि आत्मविश्वास कमजोर भएका बेला उनले अभिजीतलाई हिम्मत दिइरहिन्।
अभिजीतको कथा केवल एउटा रियालिटी शो जितेको कथा होइन। यो प्रसिद्धि र अवसरबीचको दूरी, संघर्ष, सम्बन्ध र आफ्नो प्रतिभालाई निरन्तर अघि बढाइरहने साहसको कथा हो।
माहिमको सामान्य परिवारदेखि देशकै पहिलो इन्डियन आइडलसम्म
अभिजीत सावन्तको जन्म ७ अक्टोबर १९८१ मा भारतको मुम्बईस्थित माहिम क्षेत्रमा भएको थियो। उनी सामान्य मध्यमवर्गीय मराठी परिवारमा हुर्किए। उनको पढाइ राजे शिवाजी विद्यालय र त्यसपछि चेतना कलेजमा भएको थियो।
सानैदेखि गीत–संगीतमा रुचि राख्ने अभिजीत स्थानीय अर्केस्ट्रामा गीत गाउँथे। चाडपर्व, विवाह समारोह र विभिन्न सांस्कृतिक कार्यक्रममा हिन्दी फिल्मका गीत गाउनु नै उनको प्रारम्भिक सांगीतिक यात्रा थियो।
त्यतिबेला उनी राम्रो गायक मानिन्थे, तर असाधारण प्रतिभाका रूपमा चिनिएका थिएनन्। देशभर परिचित हुने सपना थियो, तर त्यस सपनालाई वास्तविकतामा बदल्ने अवसर अझै आएको थिएन।
त्यही समय उनको जीवनमा एउटा महत्त्वपूर्ण मोड आयो।
प्रेम, अस्वीकार र एउटा फाराम
अभिजीत र शिल्पा एउटै सोसाइटीमा हुर्किएका थिए। बाल्यकालदेखि नै उनीहरूबीच चिनजान थियो। साथीहरूसँग खेल्ने, कुराकानी गर्ने र सँगै समय बिताउने क्रममा उनीहरूको सम्बन्ध अघि बढेको थियो।
दसौँ कक्षापछि अभिजीतले शिल्पासमक्ष आफ्नो प्रेम व्यक्त गरे। तर शिल्पाले सुरुमा उनको प्रस्ताव स्वीकार गरिनन्। त्यसपछि झन्डै एक वर्ष उनीहरूबीच कुराकानी भएन।
पछि दिवालीको अवसरमा फेरि भेट भएपछि उनीहरूको सम्बन्ध पुनः सुरु भयो। समयसँगै शिल्पा अभिजीतकी प्रेमिका मात्र नभई उनको पढाइ, करियर र भविष्यप्रति चासो राख्ने व्यक्तिसमेत बनिन्।
शिल्पा चाहन्थिन्—अभिजीतले कम्तीमा स्नातक तहको पढाइ पूरा गरून् र आफ्नो जीवनमा केही बनून्।
अभिजीतले पढाइ पूरा गरे। तर संगीतमा भविष्य बनाउने बाटो अझै अनिश्चित थियो।
सन् २००४ मा भारतीय टेलिभिजनमा ‘इन्डियन आइडल’ सुरु भयो। शिल्पाले अभिजीतलाई त्यस कार्यक्रममा सहभागी हुन फाराम भर्न लगातार प्रेरित गरिन्।
अभिजीतका लागि त्यो एउटा सामान्य फाराम हुन सक्थ्यो। तर त्यही फारामले उनको जीवनको दिशा बदलिदियो।
२१ हजारभन्दा बढी प्रतिस्पर्धी, अन्तिममा दुई गायक
इन्डियन आइडलको पहिलो सिजनका लागि भारतका विभिन्न सहरमा अडिसन सञ्चालन गरियो। समाचार विवरणअनुसार २१ हजारभन्दा बढी प्रतिस्पर्धी सहभागी भएका थिए।
अनु मलिक, फराह खान र सोनु निगम निर्णायक थिए।
प्रतिस्पर्धाका क्रममा अभिजीतले पनि कठिन क्षण सामना गर्नुपर्यो। एकपटक गीत गाउँदै गर्दा उनी गीतका शब्द नै बिर्सिए। तर निर्णायकहरूले उनलाई अर्को अवसर दिए।
क्रमशः प्रतिस्पर्धी घट्दै गए। अन्ततः उपाधिका लागि दुई जना बाँकी रहे—मुम्बईका अभिजीत सावन्त र भिलाईका अमित साना।
५ मार्च २००५ मा भएको फाइनलमा दर्शकको भोटका आधारमा अभिजीत भारतकै पहिलो इन्डियन आइडल घोषित भए।
स्थानीय अर्केस्ट्रामा गीत गाउने एउटा सामान्य युवक अब देशभर चिनिएको गायक बनेको थियो। उनको नाम, अनुहार र आवाज घरघरमा पुगे।
तर एउटा प्रश्नको उत्तर भने समयसँगै खोज्नुपर्ने थियो—के उपाधि जित्नु नै सफल सांगीतिक करियरको ग्यारेन्टी हो?
जितपछि आयो चर्चा, तर कामको ग्यारेन्टी आएन
इन्डियन आइडल जितेपछि अभिजीतको जीवनमा प्रशंसक, अन्तर्वार्ता र प्रस्तावहरूको बाढी आयो। परिवारमा विवाहका प्रस्तावसमेत आउन थाले।
सन् २००५ मा उनको पहिलो एल्बम ‘आपका अभिजीत सावन्त’ सार्वजनिक भयो। त्यसमा ‘मोहब्बतें लुटाऊँगा’ चर्चित गीत बन्यो। त्यही वर्ष उनले हिमेश रेशमियाको संगीतमा बनेको फिल्म ‘आशिक बनाया आपने’ मा पनि गीत गाउने अवसर पाए।
सन् २००७ मा उनको दोस्रो एल्बम ‘जुनून’ सार्वजनिक भयो। त्यही वर्ष उनी एसियाली स्तरको गायन प्रतियोगिता ‘एसियन आइडल’ मा भारतको प्रतिनिधित्व गर्दै तेस्रो स्थानमा पुगे।
यी उपलब्धिहरूले उनको पहिचान थप बलियो बनाए। तर फिल्मी संगीत क्षेत्रमा नियमित काम पाउनु भने अपेक्षाभन्दा कठिन रह्यो।
अभिजीतले विभिन्न अन्तर्वार्तामा बताएअनुसार, संगीतकारहरूले इन्डियन आइडलका विजेताले पहिले नै धेरै काम पाइरहेको होला भन्ने सोच्थे। त्यसैले उनीहरूबाट आफैँ बोलावट आउने अपेक्षा गर्नु पर्याप्त भएन।
उनले संगीतकारहरूकहाँ पुगेर काम माग्नुपर्ने अवस्था आयो।
यहाँ उनको कथाको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण पक्ष देखिन्छ—देशले उनलाई विजेता बनाइसकेको थियो, तर उद्योगमा आफ्नो स्थान बनाउन उनले फेरि सुरुदेखि संघर्ष गर्नुपर्यो।
बाहिर प्रशंसकको भीड, भित्र कामको खोजी
अभिजीतले एक अन्तर्वार्तामा स्टुडियोमा भेटघाटका लागि जाँदाको एउटा अनुभव सुनाएका थिए। उनी संगीतकारसँग कामबारे कुरा गर्न पुगेका थिए। बाहिर भने उनलाई हेर्न मानिसहरूको भीड जम्मा भएको थियो।
संगीतकारसमेत बाहिर निस्केर के भइरहेको छ भनेर हेर्नुपर्ने अवस्था आयो।
यो दृश्य आफैँमा विरोधाभासपूर्ण थियो।
स्टुडियोबाहिर मानिसहरू उनको एक झलक पाउन चाहन्थे। तर स्टुडियोभित्र उनी एउटा गीत गाउने अवसर मागिरहेका थिए।
बाहिर उनी चर्चित कलाकार थिए। भित्र उनी काम खोजिरहेका गायक थिए।
यहीँ प्रसिद्धि र व्यावसायिक अवसरबीचको फरक बुझ्न सकिन्छ। लोकप्रिय हुनु र निरन्तर काम पाउनु एउटै कुरा होइन। रियालिटी शोले कलाकारलाई चिनाउन सक्छ, तर दीर्घकालीन करियरका लागि निरन्तर अवसर, सम्बन्ध, मार्गदर्शन र मेहनत पनि आवश्यक हुन्छ।
अभिजीतले रियालिटी शोबाट आएका गायकहरू अत्यधिक चर्चित हुँदा संगीत क्षेत्रमा केही व्यक्तिमा असुरक्षाको भावना उत्पन्न भएको अनुभव पनि सुनाएका छन्। उनले यसलाई आफूहरूले सामना गर्नुपरेको चुनौतीका रूपमा व्याख्या गरेका थिए।
शिल्पा फेरि उनको हिम्मत बनिन्
अब फेरि शिल्पाको भूमिकातर्फ फर्कौँ।
जसले अभिजीतलाई इन्डियन आइडलको फाराम भर्न प्रेरित गरेकी थिइन्, तिनैले जितपछि पनि उनलाई संगीतकारहरूकहाँ गएर अवसर खोज्न हौसला दिइन्।
अभिजीतका अनुसार शिल्पाले उनलाई हिम्मत जुटाएर शंकर महादेवनजस्ता संगीतकारहरूसँग सम्पर्क गर्न प्रेरित गर्थिन्।
यसले उनीहरूको सम्बन्धको गहिराइ देखाउँछ।
प्रेम भनेको सफलतामा खुसी साट्नु मात्र होइन। कहिलेकाहीँ आफूले विश्वास गरेको व्यक्तिले आफैँमाथिको विश्वास गुमाउन लाग्दा उसको हात समातेर फेरि उठाउनु पनि प्रेम हो।
शिल्पाले अभिजीतको जीवनमा यही भूमिका निर्वाह गरिन्।
उनीहरूको विवाह पनि करियरलाई केही आधार मिलेपछि मात्र गर्ने सहमतिका आधारमा अघि बढेको थियो। इन्डियन आइडलको सफलता आएपछि अभिजीतका आमाबुबा शिल्पाको घर पुगे। उपाधिले शिल्पाको परिवारलाई पनि उनको भविष्यप्रति विश्वास दिलाउन मद्दत गर्यो।
एउटा फारामबाट सुरु भएको साथ जीवनका कठिन मोडहरूमा पनि कायम रह्यो।
ठूलो चेक, महँगो घडी र अनुभवको कमी
इन्डियन आइडल जितेपछि अभिजीतले आर्थिक रूपमा पनि नयाँ संसार देखे। तर ठूलो रकम र त्यसलाई व्यवस्थापन गर्ने अनुभवबीच ठूलो अन्तर थियो।
आफ्नो ४०औँ जन्मदिनका अवसरमा सन् २०२१ मा दिएको एक अन्तर्वार्तामा उनले चेकमा हस्ताक्षर गर्नसमेत राम्ररी नजान्ने र ठूलो रकम देख्दा त्यसमा भएका शून्य गन्नसमेत कठिन हुने अवस्था सुनाएका थिए।
उनलाई अब कामको वर्षा हुन्छ भन्ने लागेको थियो। तर वास्तविकता त्यस्तो भएन।
लेखक चेतन भगतसँगको कुराकानीबारे प्रकाशित विवरणमा उनले प्रसिद्धिको सुरुवाती समयमा रोलेक्स घडीसमेत किनेको प्रसंग उल्लेख गरेका थिए। तर समय बित्दै जाँदा जीवनमा के भइरहेको छ भन्ने बुझ्नै कठिन भएको उनले बताएका थिए।
यो अनुभवले एउटा महत्त्वपूर्ण कुरा सिकाउँछ—अचानक प्राप्त हुने सफलता र त्यसलाई दीर्घकालीन उपलब्धिमा बदल्ने क्षमता फरक कुरा हुन्।
प्रतिभा भए पनि आर्थिक व्यवस्थापन, करियर योजना, सही निर्णय र अनुभवी व्यक्तिको मार्गदर्शन आवश्यक पर्छ।
अभिजीतले पछि पैसाको पछाडि मात्र दौडिनुलाई आफ्ना ठूला गल्तीमध्ये एक माने। उनका अनुसार पैसा कमाउने दौडमा कलाकारले कहिलेकाहीँ आफ्नो प्रतिभा, रुचि र सांगीतिक पहिचानसँग सम्झौता गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ।
उनले उमेर बढ्दै जाँदा आफूले त्यस्तो सम्झौतालाई जीवनको अनिवार्य नियम मानिरहन नचाहेको बताएका छन्।
फिल्मी गायकी मात्र होइन, अरू बाटाहरू पनि
अभिजीतको यात्रा फिल्मी गीतमा सीमित रहेन।
उनले ‘लटरी’ फिल्ममा अभिनय गरे। इन्डियन आइडलको पाँचौँ सिजन सहकार्यमा सञ्चालन गरे। पत्नी शिल्पासँग ‘नच बलिए’ मा सहभागी भए।
सन् २०१४ मा उनले ‘फरिदा’ एल्बम सार्वजनिक गरे। तर सन् २०१८ मा उनले उक्त एल्बम अपेक्षित रूपमा श्रोतासम्म पुग्न नसकेको स्वीकार गरेका थिए।
यी सबै प्रयासका बीच उनले आफ्नो सांगीतिक यात्रा जारी राखे।
मराठी संगीतले उनलाई अर्को अवसर दियो। सन् २०१३ मा ‘सर सुखाची श्रावणी’ गीतमार्फत उनले मराठी संगीत क्षेत्रमा महत्त्वपूर्ण अवसर पाएको बताएका छन्।
सन् २०२४ मा उनी ‘बिग बोस मराठी’ को पाँचौँ सिजनमा सहभागी भए र फाइनलसम्म पुग्दै दोस्रो स्थानमा रहे। त्यसपछि उनले उक्त कार्यक्रमले आफूलाई मराठी दर्शकसँग फेरि व्यक्तिगत रूपमा जोडिन मद्दत गरेको बताएका थिए।
उनले बाल्यकालदेखि सुन्दै आएको मराठी गीत ‘चल तुरु तुरु’ लाई नयाँ शैलीमा प्रस्तुत गर्ने प्रयाससमेत गरे।
यसरी फिल्मी गायकीमा अपेक्षित सफलता नपाउँदा पनि उनले आफ्नो यात्रा रोकेनन्। एल्बम, टेलिभिजन, अभिनय, प्रस्तुति र क्षेत्रीय संगीत—विभिन्न माध्यमबाट आफ्नो पहिचानलाई निरन्तर अघि बढाइरहे।
४५ वर्षको उमेरमा फेरि प्रतिस्पर्धी
सन् २०२६ मा अभिजीत सावन्त फेरि इन्डियन आइडलको मञ्चमा फर्किएका छन्। ‘इन्डियन आइडल लेजेन्ड्स रिटर्न’ मा उनी निर्णायकको कुर्सीमा होइन, प्रतिस्पर्धीका रूपमा सहभागी भइरहेका छन्।
एक समय यही मञ्चले उनलाई देशकै पहिलो इन्डियन आइडल बनाएको थियो। अहिले उनी नयाँ पुस्ताका गायक तथा संगीतकारसँग काम गर्न र उनीहरूबाट सिक्न चाहन्छन्।
उनका अनुसार अहिलेको प्रतिस्पर्धा अरूसँगभन्दा बढी आफैँसँग छ।
यो निर्णय आफैँमा महत्त्वपूर्ण छ। पहिले जितेको उपाधिलाई जीवनभरको परिचय बनाएर बस्नुभन्दा नयाँ अनुभवका लागि फेरि सिक्ने ठाउँमा जान तयार हुनु फरक प्रकारको साहस हो।
कार्यक्रममा हिमेश रेशमिया पनि जोडिएका छन्, जसको संगीतमा अभिजीतले आफ्नो प्रारम्भिक करियरमा फिल्मी गीत गाउने अवसर पाएका थिए। अमित सानाजस्ता पुराना प्रतिस्पर्धीले पनि अभिजीतको उपस्थितिलाई इन्डियन आइडलको इतिहाससँग जोडेर चर्चा गरेका छन्।
अभिजीतका नयाँ गीतहरूमा आफ्नै सिर्जना, मराठी र हिन्दी संगीतको मिश्रण तथा अन्य कलाकारसँगको सहकार्य समावेश हुने बताइएको छ।
यसले उनी अहिले केवल पुरानो सफलताको सम्झनामा बाँचिरहेका छैनन् भन्ने देखाउँछ। उनी फेरि नयाँ काम गर्न चाहन्छन्।
यो कथा केवल अभिजीत सावन्तको होइन
अभिजीतको जीवनबाट तीनवटा महत्त्वपूर्ण सन्देश लिन सकिन्छ।
पहिलो—उपाधिले ढोका खोल्न सक्छ, तर हरेक ढोका आफैँ खुल्दैन।
देशकै पहिलो इन्डियन आइडल बनेपछि पनि उनले काम खोज्नुपर्यो। त्यसैले सफलता प्राप्त गरेपछि अवसर आफैँ आइहाल्छन् भन्ने सोच सधैँ सही हुँदैन। आफ्नो काम देखाउने, सम्बन्ध निर्माण गर्ने र आवश्यक पर्दा आफैँ पहल गर्ने साहस राख्नुपर्छ।
दोस्रो—आफ्नो गल्ती स्वीकार गर्नु पनि सफलताको एउटा हिस्सा हो।
अभिजीतले पैसाको पछाडि अत्यधिक दौडिनुलाई आफ्ना गल्तीमध्ये एक माने। आफ्नो विगतका निर्णयलाई इमानदारीपूर्वक समीक्षा गर्न सक्नु र आवश्यक परे बाटो बदल्न सक्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
तेस्रो—उमेरले सिक्ने अवसर रोक्नु हुँदैन।
एकपटक देशकै पहिलो विजेता बनेको कलाकार पनि वर्षौँपछि त्यही क्षेत्रमा प्रतिस्पर्धी भएर फर्कन सक्छ। नयाँ पुस्तासँग सिक्न तयार हुनु कमजोरी होइन, निरन्तर विकासको संकेत हो।
तर यो कथामा चौथो पक्ष पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छ—शिल्पाको साथ।
कहिलेकाहीँ संसारले तपाईंको सफलता देख्छ, तर त्यस सफलतासम्म पुर्याउन कसले कति साथ दियो भन्ने कुरा देख्दैन। अभिजीतको कथामा शिल्पा त्यही व्यक्ति हुन्, जसले उनलाई पहिलो अवसरतर्फ धकेलिन् र पछि कठिन समयमा पनि अघि बढ्न प्रेरित गरिन्।
अन्तिम कुरा: ताजभन्दा ठूलो कुरा यात्रा हो
अभिजीत सावन्तको कथा त्यस्तो परिवारले पनि पढ्नुपर्छ, जहाँ छोराछोरीको पुरस्कार र प्रमाणपत्र सजाएर राखिएको छ, तर उनीहरू महिनौँदेखि एउटा अवसरको प्रतीक्षामा छन्।
यो कथा त्यस्ता युवती र युवाहरूका लागि पनि हो, जो आफ्ना प्रियजनको सपना पूरा होस् भनेर बारम्बार हौसला दिइरहेका छन्, तर उनीहरूको योगदान चर्चामा आउँदैन।
सफलता भनेको एउटा दिन मञ्चमा उभिएर ट्रफी उचाल्नु मात्र होइन। त्यसपछि आउने अनिश्चितता, असफलता, निराशा र नयाँ सुरुवातलाई सामना गर्नु पनि सफलता नै हो।
अभिजीतलाई देशले ताज दियो। तर त्यो ताजले उनको सबै समस्या समाधान गरेन। उनले आफैँ ढोका ढकढक्याए, नयाँ बाटा खोजे, आफ्ना गल्तीबाट सिके र फेरि प्रतिस्पर्धामा फर्किए।
यस यात्रामा शिल्पाले उनको हात समातिरहिन्।
किनकि ताज कसैले टाउकोमा राखिदिन सक्छ, तर कठिन बाटोमा हिम्मत दिने हात सधैँ साथमा हुँदैन।
अभिजीत सावन्तको कथाले सम्झाउँछ—मानिसको वास्तविक परिचय उसले एकपटक के जित्यो भन्नेमा मात्र होइन, जितपछि जीवनले कठिन प्रश्न सोध्दा उसले कसरी अघि बढिरह्यो भन्नेमा पनि हुनछ ।